دادآزمون
آخرین اخبار
theme

خانه » متفرقه » حقوق بشر فاقد ضمانت اجراست/بخشی از قوانین ربطی به اسلام ندارد/چک بلامحل دیگر در کشورهای غربی جرم نیست

حقوق بشر فاقد ضمانت اجراست/بخشی از قوانین ربطی به اسلام ندارد/چک بلامحل دیگر در کشورهای غربی جرم نیست

کرامت انسانی به معنی همه را یکسان دیدن است، در همه ابعاد است نه اینکه انسان ها فقط در مجازات یکسان دیده شوند. در حال حاضر نزدیک 2000 عنوان مجرمانه در قوانین موجود است که به نوعی پیش بینی مجازات است و این مقدار بسیار زیادی است. بخشی از قوانین ربطی به مبانی اسلام ندارد، چک بلامحل از غرب آمده است و کشورهای غربی اکنون آن را رها کرده اند، اما ما هنوز در قوانین خود چک بلامحل را به عنوان یک جرم می بینیم. اگر مجازات ها را کاهش دهیم و راهکارهای اداری-حقوقی و نظارتی بهتری داشته باشیم، در راستای کرامت انسانی گام برداشته ایم.

قاضی سابق دیوان عالی کشور و وکیل پایه یک دادگستری، عوامل مختلفی را در عدم رعایت حقوق بشر از سوی برخی کشورهای اسلامی اعلام و بیان کرد، قرائت های مختلفی از اسلام وجود دارد و بعضی از این قرائت ها به مقدار زیادی آمیخته با تفریط است و در بعضی از کشورهای اسلامی به نوعی حالت استبداد شدیدی حاکم است.

دکتر بهرام بهرامی در گفتگو با شفقنا، با تقسیم بندی حقوق به گرایش های عمومی، خصوصی و جزا اظهار کرد: حقوق بشر با ابعاد مختلف زیر مجموعه حقوق عمومی است که ضمانت اجرایی کاملی برای آن وجود ندارد. وضعیت حقوق عمومی در جهان یا حقوق بین الملل به نحوی است که ضمانت اجرای حقوقی مثل حقوق جزا را ندارد و حقوق بشر هم از این قاعده مستثنی نیست لذا امکان اینکه بتوان ضمانت اجرایی خاصی مثل سایر رشته های حقوق در سطح جامعه و جهان برای آن داشت، امکان پذیر نیست. باید یک بستر سازی فرهنگی، اجتماعی همراه با سازماندهی کافی پشتوانه حقوق بشر وجود داشته باشد و تا زمانی که این اتفاق نیفتد حتی نمی توان به اجرای حقوق بشر جهانی نیز امید داشت زیرا نه تنها حقوق بشر اسلامی بلکه حقوق بشر جهانی نیز ضمانت اجرا ندارد.

او با بیان اینکه در کشورهای اسلامی قبض و بسط های فراوانی در باور دینی افراد وجود دارد، گفت: در واقع در بعضی کشورهای اسلامی فقط یک اسم اسلامی وجود دارد، ولی نوع رفتار حاکمان آنها یا در مواردی مردم آنها، با اسلام آشنا نیست. به عبارت دیگر قرائت های مختلفی از اسلام وجود دارد و بعضی از این قرائت ها به مقدار زیادی آمیخته با تفریط است و در بعضی از این کشورها به نوعی حالت استبدادی شدیدی حاکم است. بنابراین به این شکل نیست که همه حقوق بشر را یکجور بفهمند. زمینه ها و عوامل جانبی زیادی در فهم حقوق بشر تاثیر دارد و مشکل دیگر دخالت کشورهای استکباری در امور و روابط کشورهای اسلامی است. در نتیجه عوامل مختلفی دست به دست هم داده تا علی رغم نگارش موارد غنی در اعلامیه حقوق بشر اسلامی، در عمل موفقیتی حاصل نشده است.

یک راهکار این است که کشورهای عضو سازمان همکاری اسلامی دیدگاه های نزدیک تری به هم داشته باشند که عملا کشورهای استکباری اجازه نمی دهند، این اتفاق نظر رخ دهد. امید است در آینده نه چندان دور اجماع و اتفاق نظری از قرائت اسلام حاصل شود.

این حقوقدان، عوامل زیادی را در عقب افتادگی و استبداد برخی کشورهای مسلمان موثر دانست و تصریح کرد: قطعا نمی توان یک عامل را علت این مساله دانست، پیدایش و شایع شدن پدیده های اجتماعی مولفه های مختلفی دارد. در خصوص اینکه چرا جهان اسلام و کشورهای اسلامی این وضعیت را دارند می توان عامل جبر جغرافیایی و تاریخی را موثر دانست ولی شاید صدها عامل دیگر نیز دخیل باشند. البته بعضی از این عوامل اصلی تر و مهم تر هستند.

یکی از عواملی که در سطح جهانی مطرح است این است که بعد از جنگ جهانی اول یا حتی دوم و زمانی که درگیری های بین دولت عثمانی و برخی کشورهای اروپایی ایجاد شد، در راستای ایجاد تفرقه در جهان اسلام گام های زیادی برداشته شد. عامل دیگر، عامل تاریخی است بعد از اینکه اسلام در زمان پیامبر(ص) مطرح شد، بعد از رحلت ایشان یک انشقاق در جهان اسلام ایجاد شد و حکومت هایی مانند بنی امیه و بنی عباس بر سر کار قرار گرفتند و عموما دیگر آن چیزی را که به عنوان اسلام از پیامبر می شناختیم، وجود نداشت.

بهرامی با بیان اینکه ممکن است بعضی از باورهای موجود اسلامی بر مبنای رفتار پیامبر و ائمه اطهار نباشد، گفت: اسلام دستخوش دیدگاه های مختلف شده است و اسلام در هر کشوری، گرته ای از آن کشور گرفته است. برای مثال اسلام ایران با اسلام ترکیه متفاوت است. عامل دیگر فرقه ها و گرایشات مختلف در جهان اسلام است، حکومت هایی در جهان اسلام وجود دارند که بخش اعظم این حکومت ها بنای اسلامی بودن دارند و برخی دیگر هم که بنای اسلامی بودن دارند، دچار افراط شده اند و این افراطی گری نه تنها جذبی برای مسلمان ها و پیروان ادیان دیگر ندارد بلکه یک نوع دافعه را ایجاد می کند.

او ادامه داد: کشورهای اسلامی با یکدیگر به اجماع نرسیده اند، در کشور خودمان، بزرگان دین، در دیدارهای مختلف به بحث و استدلال نمی پردازند تا تفسیرهای یکسانی داشته باشند. سید جمال الدین اسدآبادی سعی داشت، سران کشورهای اسلامی را به یک اجماع برساند، در حال حاضر ما می خواهیم توده ها را به اجماع برسانیم در صورتی که توده ها و خواص باید با یکدیگر دیده شوند. ممکن است توده ها با حرکت های خود جوشی شعارهایی سر بدهند ولی اگر نتوانیم خواص را هم در کنار توده ها بیاوریم، این حرکت ها ماندگاری کمی خواهد داشت. در واقع باید رییس جمهور کشورها یا سمت های دیگر را به اجماع رساند و این اجماع و نزدیکی آرا می تواند در جبران عقب ماندگی کشورهای مسلمان موثر باشد، هر چند استکبار جهانی موانع رشد زیادی برای این کشورها فراهم کرده اند.

این قاضی سابق دیوان عالی کشور درباره نادیده گرفتن حقوق زنان در برخی کشورهای اسلامی بیان کرد: لازم است در برخی عقاید و تفکرات اجتهاد کرد و ابعاد مختلف مسایل فقه را بازشناسی کرد. باید سعی در الگوسازی کرد و ساخت الگو می تواند جاذبه داشته باشد، اما علی رغم تلاش های زیادی که صورت گرفته است تا به حال نتوانسته ایم الگو سازی کنیم. ممکن است بعضی قوانین مبنای اسلامی و شرعی داشته باشد و بعضی دیگر از قوانین چنین مبنایی نداشته باشد و تلفیقی از باورها باشد. باید بر روی قوانین کار شود، عملا مشاهده می شود، در بعضی از کشورهای اسلامی حقوق زنان رعایت می شود و در بعضی دیگر چنین نیست. لازم است در بعضی اعتقاداتی که باعث ایجاد برخی محدودیت ها شده است، اجتهاد انجام گیرد. مشکل دیگر در قوانین خود ماست، بعد از انقلاب به این سو در این سی و چند ساله هنوز قانون مجازات اسلامی کشور، آزمایشی است و خودمان هنوز به این مساله نرسیده ایم که آیا این همان مجازات اسلامی است که می خواهیم یا نه؟ این قوانین آزمایشی نشان می دهد، خود ما به اتفاق نظر و یقین نرسیده ایم.

بهرامی در مورد کرامت انسانی و تاثیر آن در رعایت حقوق بشر گفت: ممکن است تعریف کرامت انسانی در کشورهای مختلف متفاوت باشد و باید چارچوب آن مشخص باشد. نمی توان با سخنرانی و وعظ و گفت و گو کرامت انسانی را در جامعه پیاده کرد. باید شاخص ها و استانداردهای بین المللی با مبانی شرعی در قالب مقررات اجرا شود. برای مثال فرد زندانبان یا مامور نیروی انتظامی همین که به زندانی اهانت نمی کندبه گام خود، کرامت او را حفظ کرده است و این رفتار باید تبدیل به مقررات شود، یعنی یک زندانبان یا مامور حق اهانت به زندانی را نداشته باشد و الا مشمول برخورد قانونی بشود. آزار زندانیان ناقض کرامت انسانی است و اگر فردی مرتکب جرمی شده است باید طبق مقررات محاکمه شود و نباید به او آسیبی برسد. بنابراین اگر مفاهیم اخلاقی را در قالب چارچوب تعریف نکرد و این مفاهیم در حالت وعظ و خطابه باقی بماند نمی توان عدالت اجتماعی برقرار کرد.

او افزود: برای رعایت کرامت انسانی، ابتدا باید تعریفی از آن داشت. کرامت انسانی در دوره حکومت پیامبر و حضرت علی به صورت کامل رعایت و اجرا می شده است و با نگاه به آن دوره و الگوبرداری از سیره و رفتار این دو بزرگوار با مجرمان و گناهکاران می توان به تعریف کاملی از کرامت انسانی رسید. بحث بعدی بحث الگوسازی است، باید سعی کنیم باور خود را طوری به جهان بشناسانیم که هم کشورهای اسلامی و هم کشورهای غیر اسلامی از آن استقبال کنند. مقدار بیش از اندازه مجازات های اعدام در کشور نشان می دهد به کرامت انسانی آنطور که باید ارزش داده نمی شود. باید توجه داشت، بحث قصاص به عنوان باور دینی با اعدام متفاوت است. جریمی که به اعدام منتهی می شود کرامت انسانی را رعایت نمی کند. ممکن است برای اصلاح جامعه انسانی حذف شود، ولی در واقع کرامت انسانی کنار گذاشته می شود.

بهرامی تصریح کرد: خوشبختانه در قانون مجازات اسلامی سال ۹۲ مجازات را درجه بندی کرده است و برخی مجازات جایگزین را وارد کرده است. کرامت انسانی به معنی همه را یکسان دیدن است، در همه ابعاد است نه اینکه انسان ها فقط در مجازات یکسان دیده شوند. در حال حاضر نزدیک ۲۰۰۰ عنوان مجرمانه در قوانین موجود است که به نوعی پیش بینی مجازات است و این مقدار بسیار زیادی است. بخشی از قوانین ربطی به مبانی اسلام ندارد، چک بلامحل از غرب آمده است و کشورهای غربی اکنون آن را رها کرده اند، اما ما هنوز در قوانین خود چک بلامحل را به عنوان یک جرم می بینیم. اگر مجازات ها را کاهش دهیم و راهکارهای اداری-حقوقی و نظارتی بهتری داشته باشیم، در راستای کرامت انسانی گام برداشته ایم.

این حقوقدان در پایان تاکید کرد: اینکه مردم همیشه پلیس را بالای سر خود ببینند، نشان می دهد انسان ها کریم فرض نشده اند. باید کاری کرد که مردم غیر از حضور پلیس سالم رفتار کنند. در بعضی از کشورها پلیس حاضر نیست ولی نظم برقرار است. در بعضی از کشورها حضور پلیس زیاد احساس می شود، اما نظم وجود ندارد.

نظرات کاربران

تعداد نظرات ۰

ارسال نظر

مطالب شابه مطلب فوق

      افتخار آفرینان در آزمون وکالت 96

       

      بودجه بندی آزمونهای آزمایشی وکالت 96

       

      خبر رسان تلگرامی

       

      شروع آزمونهای آزمایشی وکالت 97

       

      زمان شما تا شروع آزمون؟

      !

      کارنامه افتخار آفرینان آزمون وکالت 94

       

      آخرین اخبار و اطلاعیه های حقوقی در تلگرام شما…

       

      آزمون اینترنتی

       

      مصاحبه با افتخار آفرینان گروه آموزشی

       

      محاسبه درصد









           

      ©

      هشدار حقوق مولف:

      باز نشر مطالب سایت دادآزمون

      فقط با ذکر منبع با عنوان « دادآزمون » و

      لینک به نشانی www.dadazmoon.ir

      مجاز می باشد